سرمقاله

بومی گزینی پزشکان، نوشداروی توزیع عادلانه یا نفرین کیفیت آموزش؟

family_medicine

شیرین و فرهاد دو پزشک جوانند، تازه عروس و داماد. با هم به یکی از شهر های جنوبی رفته بودند تا فرهاد با کار به عنوان پزشک یک پروژه نیروگاهی برای زندگیشان پشتوانه ای فراهم کند و هر دو در فضایی آرام برای امتحان رزیدنتی درس بخوانند. نتیجه خیلی دلچسبشان نبود و حالا بر دو راهی که نه، هزارتوی انتخاب رشته گیر کرده اند. فرهاد رشته خاصی را دوست ندارد و شیرین سودای رشته هایی که در تهران شانسی برایشان ندارد را در سر دارد. تصمیمشان بر این است که فرهاد رشته ای در تهران را انتخاب کند، شیرین برای شروع تحصیل تخصص رشته ای مطلوب به گوشه ای از مملکت برود و امیدشان به قانون تبعیت از همسر باشد تا این دو جوان را دوباره کنار هم بنشاند. فعلا ترجیح می دهند به دوران طرح فکر نکنند.

همه با وضعیت انتخاب رشته و طرح رزیدنتی مشکل دارند. کمتر دستیاری است که مجبور نشده باشد در ترازوی مکان و رشته یکی را به زور منطق خشک یا احساسی قوی پایین ندهد یا امید نداشته باشد از انتخابش به روشی خلاص شود. وضعیت طرح از آن هم بدتر است، همه به شکل تبعیدی دردناک به آن نگاه می کنند و مترصد استفاده هر روشی هستند که آنان را از شهری در دوردست که امکانات اولیه کار رشته شان را ندارد یا زبان و فرهنگ مردمش را نمی فهمند بیرون بکشد.

وضعیت تحصیل دوران عمومی و طرحش هم خیلی بهتر نیست. پزشکان جوانی که ۷ سال را در شهری دور از زادگاه می گذرانند، زمانی که به شهر خودشان بر می گردند نه دیگر آنجا را می شناسند و نه آنجا آنان را. وقتی با سوال دوستانشان در مورد مکان طرحشان مواجهه می شوند با لحنی کمی شرمگین نامی را می گویند که مطمئن اند به گوش دوستانشان هم نخورده. و در طرح هم تبدیل به منشی مهر زننده دفترچه های بیمارانی می شوند که می خواهند سریعتر به دکتر “واقعی” مراجعه کنند.

وزارت بهداشت هم البته از این قضیه راضی نیست، هر سال با انبوه افرادی روبرو می شود که به هر علتی حاضر به انجام فعالیت در مکان مورد نظر وزارت خانه نیستند و به دنبال انتقالی یا روش های قانونی و نیمه قانونی برای تغییر وضع خودشان اند. از سویی پزشکان در شهر های بزرگ تجمع کرده اند که موجب مراجعه به بیمارستان های مراکز استان بیش از توان پاسخگویی آنها می شود، وزارت بهداشت برای پاسخگویی به سیل بیماران مجبور به هزینه بیشتر در شهرهای بزرگ و کاستن از هزینه در شهرهای کوچک می شود که وضع را بدتر می کند و این دور معیوب ادامه می یابد.

همه با وضعیت انتخاب رشته و طرح رزیدنتی مشکل دارند، وضعیت تحصیل دوران عمومی و طرحش هم خیلی بهتر نیست

در این میان به نظر می رسد وزارت بهداشت نوشدارو را یافته است. وزیر بهداشت و معاون آموزشی وزارت بهداشت، در جلسه اخیر شورای آموزش پزشکی از بومی گزینی در مرحله تحصیل پزشکی عمومی و تخصص به عنوان راه حل مشکلات یاد کردند. دکتر قاضی زاده هاشمی از این گفت که برای ماندگاری پزشکان در شهرهای کوچکتر باید از طرح تعهد کاسته و بر بومی گزینی تاکید شود. وزیر تا اینجا پیش رفت که گفت با طرح بومی گزینی، پزشکانی به مردم خدمت می کنند که با بیماری ها و فرهنگ آن ناحیه آشنایی بیشتری دارند. در این میان دکتر لاریجانی، معاونت آموزشی، برنامه اجرایی را اعلام کرد که همان اختصاص ۳۰ درصد تمام ظرفیت ها به افراد بومی بود. با پیشفرض های این طرح، افراد بومی در همان دانشگاه و مکان زندگی خودشان می مانند و بنابراین در هر لحظه به فکر معاف شدن از اجبار نخواهند بود.

در این میان تجربه بومی گزینی در سالهای نه چندان دور در دانشگاه های علوم پزشکی بزرگ را باید به یاد داشت. احمد معصومی رتبه چهارم امتحان دستیاری در مصاحبه با صدای پزشکان از این گفت که هنوز از خاطره اینکه با وجود داشتن رتبه ۱۲ منطقه ۲ و ۲۹ کشوری به او گفته شده بود صلاحیت تحصیل در رشته پزشکی دانشگاه تهران را ندارد دل آزرده است. این نگرانی بوجود می آید که نه تنها نارضایتی تحصیلی و شغلی افراد برطرف نخواهد شد بلکه سرخوردگی هم به آن مشکلات اضافه می شود. در کنار این مسائل باید پذیرفت که مهاجرت برای تحصیل و کار ثمرات مثبت بسیاری در افزایش درک متقابل در میان باشندگان گوشه های مختلف کشور داشته است که نمی توان به این سادگی از آنها صرفنظر کرد.

از بین رفتن امکان آموزش و تجربه مواجهه با سطوح بالاتر تکنولوژی، پژوهش و سیاستگزاری برای افرادی که در مکانی بجز حوزه دانشگاه های برتر زندگی می کنند، می تواند در تضاد با نیت عدالت در سلامت باشد. دانشگاه های برتر هم در تجربه و ابزار آموزش و هم در امکانات موجود فاصله غیر قابل انکاری با سایر دانشگاه ها دارند که با بومی گزینی امکان سرازیر شدن این امکانات به حاشیه کشور گرفته می شود و در نهایت به افت کیفیت آموزش در جایی بجز دانشگاه های برتر منجر می شود که البته در بهترین حالتی دانشگاه های برتر را ارتقا نیز نمی دهد.

پیشنهاد: به نظر می رسد تعیین و تفکیک کردن دانشگاه برتر در حوزه آموزش پزشکی عمومی و بیمارستان های برتر در هر تخصصی از طرح بومی گزینی و ادامه پذیرش به شکل آزاد می تواند بدون اینکه با اهداف طرح در تضاد باشد اشکالات بسیاری را برطرف کند، چه آنکه اکثر مصادیق این دانشگاه ها و بیمارستان ها در مناطقی اشباع از پزشک قرار دارند و همچنین جذابیت های مهاجرتی در این مناطق به قدری بالا هست که می توان نگران عدم تمایل پزشکان به حضور در آنجا نبود. البته راه حل نهایی نه در حوزه بهداشت و درمان بلکه در حل مشکلات ملی مانند توسعه و مخصوصا توسعه متوازن در کل کشور است که باز هم نشانه ای از حساس بودن حوزه سلامت به اشکالات در حوزه های دیگر ملی است.

شیرین و فرهاد ابتدای مطلب اکنون با خبر اختصاص ۳۰ درصد نگرانتر از قبل پیگیر اخبار وزارت خانه هستند و امیدوارند روزی برسد که نیازی به اتخاذ تصمیمات ناگهانی برای رفع مشکلات در حوزه آموزش و سلامت نباشد.

درباره نویسنده

نوید مقدم

نوید مقدم، پزشک و دستیار تخصصی پزشکی ورزشی
دانش آموخته پزشکی و بهداشت عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

پاسخ بدهید

2 نظر برای مطلب "بومی گزینی پزشکان، نوشداروی توزیع عادلانه یا نفرین کیفیت آموزش؟"

مرا مطلع کن از
avatar
مرتب کردن براساس:   جدیدترین نظر | قدیمی ترین نظر | نظر با بالاترین رای
Mohsen Rostami
Guest

پیشنهاد به عنوان یک خواننده: در زمینه انسجام متن و روانی نثر نویسنده، هیات سردبیری سایت همت بیشتری بکنند. میدونم که ابعاد مختلف چنین اتفاق بزرگی در قالب یک مقاله قابل بیان نیست ولی فکر میکنم افسارگسیختگی موجود در نثر، خواننده رو حتی از واقعیت های محدود مورد نقد در مقاله هم دور میکنه و اجازه درک صحیح و روشن اونها رو هم به خواننده نمیده!

سبک استفاده از یک داستان واقعی رو میپسندم ولی معتقدم در این مقاله به پیام رسانی کمکی نکرد.
آرزوی توفیق روزافزون براتون دارم.

پزشک
Guest

به نظرم کار خوبیست در امریکا هم دانشگاه های معروف دارن مثلا هاروارد که برای ورود باید پول زیاد و سواد بسیار داشته باشی و یک سری دانشگاه ایالتی که برای افراد ساکن اون ایالت ورودش اسون تره ولی مدرکشون فقط برای همون ایالت ارزش داره بنابراین نمیتونند جای دیگه کار کنند ولی در ایران ایا این بومی گزینی فقط مربوط به تحصیله یا کار چه بخش خصوصی چه دولتی رو هم شامل میشه؟اگه کار رو شامل نشه که فایده نداره بازم با کمبود پزشک در برخی مناطق و ازدحام در شهرهای بزرگ مواجهیم

wpDiscuz
Powered by Themes24x7