پرونده ورود به رزیدنتی

آزمون دستیاری در ایران و آمریکا: شباهت ها و تفاوت ها

USMLE

هر ساله با برگزاری آزمون دستیاری موجی از نارضایتی و انتقاد از آن برمیخیزد. از بحث فروش سوالات تا اخیرا شایعه فروش رتبه ها، از عدم شفافیت پاسخ ها تا تغییر ظرفیت ها همه و همه محل بحث و جدل سالیانه داوطلبان این آزمون بوده اند. آزمون دستیاری در ایران برای هر شرکت کننده بسیار سرنوشت ساز است و در واقع مسیر زندگی او را در سالهای آینده تا حد زیادی تعیین می کند. با وجود همه این حساسیت ها این آزمون، حداقل دو دهه است که با شکل و شمایلی  ثابت در حال برگزاری است. نه اصلاحی در آزمون و نه تلاشی برای تغییر شیوه گزینش وجود نداشته و این در حالی است که در همین دو دهه آزمونها در کشورهای پیشرفته چندین نوبت اصلاح و حتی شیوه های پذیرش تغییر کرده اند. در ایران شما با هر پیش زمینه ای که داشته باشید، تنها کافی است بر سر این آزمون حاضر شده و نمره کافی را در عرض چند ساعت کسب کنید و در یک انتخاب رشته مرکزی، دانشگاه مقصد شما تعیین می شود. از استاندارد نبودن سوالات تا یک مرحله ای بودن آزمون، از نادیده گرفتن سوابق تحصیلی تا صرف وجود سوالات چندگزینه ای وبسیاری موارد دیگر، مسایل و مشکلاتی است که شرکت کنندگان، با آنها در همه این سالها درگیر بوده اند. با همه این ضعفها و مشکلاتی که به شدت، کیفیت آزمون را برای مدتها تحت تاثیر قرار داده، پس از سالها انفعال برای نخستین بار، در آزمون امسال قرار است تغییراتی اعمال شود. اما پرسشی که در این نوشتار بدنبال پاسخی هرچند اولیه برای آن هستیم این است که کشورهای توسعه یافته چگونه کیفیت آزمون خود را ارتقا داده اند؟ چطور سیستم پذیرش دستیار را اصلاح کرده اند؟  برای یافتن این پاسخ ها کشور آمریکا را بعنوان هدف بسیاری از دانشجویان موفق پزشکی دنیا و میزبان بسیاری از دانشگاههای معتبر دنیا انتخاب کردیم.

پرسشی که در این نوشتار بدنبال پاسخی هرچند اولیه برای آن هستیم این است که کشورهای توسعه یافته چگونه کیفیت آزمون خود را ارتقا داده اند؟ چطور سیستم پذیرش دستیار را اصلاح کرده اند؟  برای یافتن این پاسخ ها کشور آمریکا را بعنوان هدف بسیاری از دانشجویان موفق پزشکی دنیا و میزبان بسیاری از دانشگاههای معتبر دنیا انتخاب کردیم

پیش از آنکه به سراغ آزمونهای USMLE برویم، باید اشاره کرد که در آمریکا پذیرش دستیار تنها وابسته به آزمونهای سه گانه USMLE نیست بلکه معیارهایی مانند دانشگاه محل تحصیل دکتری عمومی،تجریبات کاری، مقالات منتشر شده، مدارک اضافی مانند PHD و حتی مشارکت در اقدامات داوطلبانه  از سوی دانشگاهها مد نظر قرار می گیرد. اما اگر صرفا آزمون را در نظر داشته باشیم، باید گفت که هر دانشجوی پزشکی برای ادامه تحصیل در مقطع دستیاری ملزم به گذراندن سه مرحله آزمون است. آزمون مرحله اول USMLE چیزی مشابه آزمون علوم پایه ماست که در انتهای دوره ای مشابه از دانشجویان آمریکایی گرفته می شود. این آزمون که از سال ۲۰۰۸ بصورت الکترونیکی و همراه با صدا و تصویر برگزار می شود، شامل ۲۸۰ سوال چندگزینه ای است که در ۷ بلاک قرار گرفته و برای هر بلاک یک ساعت زمان در اختیار فرد قرار می گیرد و در کل یک ساعت هم بعنوان استراحت در نظر گرفته می شود. بنابر این مرحله اول این آزمون ۸ ساعت طول می کشد و نمره آن تاثیر زیادی بر جور شدن فرد بعنوان دستیار در یک دانشگاه خواهد داشت.

مرحله دوم که در آزمون  USMLE خود شامل دو بخش است و در دو روز متوالی برگزار می شود. دانشجویان آمریکایی در انتهای سال چهارم پزشکی می توانند در این آزمون شرکت کنند و با اغماض می توان این آزمون را شبیه پره انترنی در ایران دانست. هدف از این آزمون ارزیابی توان فرد در استفاده از اطلاعات کلینیکی است. مرحله اول یا CK شامل ۸ بلاک ۴۴ سواله بوده و ۹ ساعت طول می کشد. در این مرحله سوالات بصورت چندگزینه ای طرح می شوند. در مرحله بعد یا CS هدف، ارزیابی مهارت های فرد در برابر بیمارنماست. ۱۲ بیمارنما برای هر شرکت کننده در نظر گرفته شده است. هر شرکت کننده ۱۵ دقیقه برای تهیه شرح حال و معاینه فرصت داشته و بعد از آن ۱۰ دقیقه فرصت خواهد داشت تا یافته ها، اقدامات تشخیصی اولیه و تشخیص های افتراقی را یادداشت کند. این مرحله از آزمون که از سال ۲۰۰۴ اضافه شده بصورت متمرکز و در ۵ ایالت برگزار می شود.

در مرحله سوم آزمون USMLE هدف ارزیابی توان پزشک برای مدیریت بیمار، بدون نظارت ارشد است. این آزمون در پایان سال اول دستیاری برای دانشجویان آمریکایی (با این توضیح که سال اول دستیاری در آمریکا مشابه دوره اینترنی ماست) و پیش از شروع دستیاری برای دانشجویان خارجی برگزار می شود. این مرحله هم دو روز به درازا می کشد و شامل یک مرحله چندگزینه ای و یک مرحله مواجهه با بیمارنماست. مرحله اول شامل ۲۵۶ سوال در ۶ بلاک ۴۲ یا ۴۳ سوالی است. روز دوم اما ابتدا با یک آزمون ۱۹۸ سواله در ۶ بلاک ۳۳ سوالی و سپس با مواجهه ۱۳ بیمارنما با شرکت کننده ادامه می یابد. هر بیمارنما ۱۰ الی ۲۰ دقیقه بررسی شده و سپس نتایج بررسی و اوردرها در نرم افزار وارد می شود. در مرحله سوم علاوه بر شرح حال و معاینه و تشخیص، بیش از مراحل قبل بر management بیمار نیز تاکید می شود.

میبینید که ورود به مقطع دستیاری در آمریکا چیزی شبیه پشت سرگذاشتن هفت خوان رستم است. گویی که در نگاه اول این آزمون های طولانی و پرتعداد طاقت فرسا می نماید اما اگر شما یک دانشجوی آمریکایی باشید، مرحله به مرحله و در خلال سالهای مختلف، آزمونها را پشت سر گذاشته و شاید فشاری را که یک فرد ایرانی با گذراندن همه این آزمونها در زمانی نسبتا کوتاه متحمل می شود، تجربه نخواهید کرد. با وجود کیفیت و کمیت بسیار بالاتر این آزمون ها در قیاس با آزمون دستیاری ایران شباهتهایی هم وجود دارد که می توانند  به شکل فرصت هایی برای اصلاحات تلقی شوند.

در نگاه اول این آزمون های طولانی و پرتعداد طاقت فرسا می نماید اما اگر شما یک دانشجوی آمریکایی باشید، مرحله به مرحله و در خلال سالهای مختلف، آزمونها را پشت سر گذاشته و شاید فشاری را که یک فرد ایرانی با گذراندن همه این آزمونها در زمانی نسبتا کوتاه متحمل می شود، تجربه نخواهید کرد. با وجود کیفیت و کمیت بسیار بالاتر این آزمون ها در قیاس با آزمون دستیاری ایران شباهتهایی هم وجود دارد که می توانند  به شکل فرصت هایی برای اصلاحات تلقی شوند.

ابتدا به شباهتها می پردازیم:

  1. مقطع زمانی گذراندن مرحله اول و دوم USMLE برای دانشجویان آمریکایی تا حد زیادی شبیه آزمون علوم پایه و پره انترنی خود ماست. بدین صورت اگر اراده کافی وجود داشته باشد این آزمون ها می توانند با مقداری اصلاحات به مراحل اولیه آزمون دستیاری بدل شوند. این چند مرحله ای شدن از یک سو استرس یک آزمون یک روزه را می کاهد و از سوی دیگر ارزیابی واقعی تر و دقیق تری از توان فرد و تلاش او در خلال سالها بدست می دهد. البته از امسال قرار است ۱۰ درصد اثر مثبت برای نمره پره انترنی در آزمون دستیاری منظور شود که گامی پیش است اما از سوی دیگر چندقطبی کردن این آزمون ما را از این هدف دور کرده است.
  2. آزمون های چند گزینه ای همچنان استخوان بندی اصلی آزمون ها در امریکا را تشکیل داده اند که این هم از جهاتی شبیه ماست البته با تفاوتهایی که در ادامه خواهد آمد.
  3. برگزاری نسبتا متمرکز آزمونها بویژه در مرحله ۲ و ۳ تا اندازه ای شبیه به آزمونهای علوم پایه، دستیاری و پره انترنی است. چنانکه در بالا هم گفته شد چند قطبی کردن پره انترنی آن هم برای ایران که کلا به اندازه یک یا چند ایالت آمریکا جمعیت دارد، غیر منطقی به نظر می رسد.

اما تفاوتها و اصلاحاتی که برای ارتقای این آزمون لازم بنظر می رسند، عبارتست از:

  1. منظور کردن نمره های علوم پایه و پره انترنی به موازات استاندارد سازی هر چه بیشتر این آزمون ها.
  2. عادت طراحان سوال در ایران آنست که دشواری آزمون را از طریق طرح سوالات بی اهمیت و حاشیه ای محقق می کنند. به عبارت دیگر بعضی سوالات این آزمون، فاقد هرگونه ارزش آموزشی و عملی است. این امر با توجه به یک مرحله بودن و محدودیت تعداد سوالات تا اندازه ای قابل فهم است. در آمریکا کوشیده اند با زیاد کردن تعداد مراحل آزمون و نیز تکنیکهای خاص طراحی سوال، تا جای ممکن این آفت را کمرنگ کنند.
    نگاهی کوتاه به یکی از این آزمون ها بخوبی نشان می دهد که سوالات، شفاف، استاندارد و آموزشی طراحی شده اند ولی با اقداماتی مانند افزودن تعداد سوالات، بیشتر کردن گزینه ها مثلا ۵ گزینه ای یا طرح سوال بصورت matching تلاش شده تا میزان احاطه واقعی فرد به مطالب، ارزیابی شده و بدون سوالات بی ارزش، میان قوی و ضعیف تفاوت ایجاد شود
    نگاهی کوتاه به یکی از این آزمون ها بخوبی نشان می دهد که سوالات، شفاف، استاندارد و آموزشی طراحی شده اند ولی با اقداماتی مانند افزودن تعداد سوالات، بیشتر کردن گزینه ها مثلا ۵ گزینه ای یا طرح سوال بصورت matching تلاش شده تا میزان احاطه واقعی فرد به مطالب، ارزیابی شده و بدون سوالات بی ارزش، میان قوی و ضعیف تفاوت ایجاد شود.
  3. یکی دیگر از پایه های آزمون دستیاری در آمریکا مواجهه با بیمارنما است. بررسی نحوه شرح حال گیری، معاینات و توانایی کلینیکی فرد، بخوبی در این آزمون ها ممکن است. آزمون صلاحیت بالینی که از امسال آغاز شده می تواند پس از تکمیل و اصلاح مکرر و در عرض چند سال به شکلی از این آزمون های عملی یا آسکی تبدیل شود و خلا موجود در این زمینه را پر کند. در این مورد با توجه به فساد اداری گسترده در ایران و بالاخص سابقه نامناسب وزارت بهداشت در این زمینه، نگرانی های بحقی وجود دارد. برای کم کردن این نگرانی ها می توان آزمون را تنها در چند مرکز و همراه با ضبط تمامی موارد آزمون (چنانکه در مصاحبه های بورد در آمریکا معمول است) احتمال این مشکلات را به حداقل رساند.
  4. از سال ۲۰۰۸ بسیاری از مراحل آزمون ها در آمریکا بصورت الکترونیکی برگزار می شود. این موضوع نه تنها باعث شده تا امکان استفاده از صوت و تصویر در آزمون فراهم شود بلکه در مراحلی، آزمون بصورت دینامیک و با امکان تغییر سطح سوالات بنا به توانایی فرد برگزار می شود. این مساله فعلا برای ما دور از دسترس به نظر می رسد ولی شاید بتوان در دانشگاههای بزرگ، و در آزمون های کم اهمیت گامهای اولیه را در این راستا برداشت.

در کوتاه مدت استاندارد سازی و تمرکز دوباره پره انترنی و علوم پایه و اصلاح طراحی سوالات با توجه به نکات بالا می تواند مد نظر باشد. از سوی دیگر در میان مدت، تبدیل آزمون صلاحیت بالینی به امتحانی معتبر و متمرکز در چند مرکز، امکان بررسی مهارت های فرد را فراهم خواهد کرد. در طولانی مدت هم طراحی نرم افزارها و تغییر سبک آزمون از کاغذی به الکترونیکی گام مهم دیگری است

به نظر می رسد فراتر از آنچه در این نوشتار آمده، بررسی جزیی سوالات این آزمون ها می تواند برای ما بسیار رهگشا باشد اما در همین حد هم می توان گفت که با استفاده از امکانات موجود براحتی می توان برنامه ای در کوتاه، میان و بلند مدت طراحی کرد. در کوتاه مدت استاندارد سازی و تمرکز دوباره پره انترنی و علوم پایه و اصلاح طراحی سوالات با توجه به نکات بالا می تواند مد نظر باشد. از سوی دیگر در میان مدت، تبدیل آزمون صلاحیت بالینی به امتحانی معتبر و متمرکز در چند مرکز، امکان بررسی مهارت های فرد را فراهم خواهد کرد. در طولانی مدت هم طراحی نرم افزارها و تغییر سبک آزمون از کاغذی به الکترونیکی گام مهم دیگری است که می بایست در نظر گرفته شود. روی هم رفته مقایسه وضعیت کنونی پذیرش دستیار در ایران با آمریکا نشان می دهد که این شکل آزمون نه تنها کارایی و کیفیت بالایی ندارد بلکه با توجه به کیفیت پایین سوالات و یک مرحله ای بودن، فشار روحی و جسمی بسیاری نیز به داوطلبان وارد می کند. ترس از تبعات تغییر در این آزمون، تاکنون مانع از شروع این فرایند شده اما دیر یا زود گریزی از نوشیدن این داروی تلخ اما نجات بخش نخواهد بود…

درباره نویسنده

امیرافراز فلاح

دانش آموخته پزشکی و بهداشت عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران
دستیار رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

پاسخ بدهید

5 نظر برای مطلب "آزمون دستیاری در ایران و آمریکا: شباهت ها و تفاوت ها"

مرا مطلع کن از
avatar
مرتب کردن براساس:   جدیدترین نظر | قدیمی ترین نظر | نظر با بالاترین رای
حسین
Guest
۱٫اول از همه اینکه پیش از هر تغییر و تحول در آزمون،باید توجه کرد که این تغییر حتما با رضایت و نظرسنجی از افراد درگیر و شرکت کننده در آزمون باشه؛ اگر واقعا افراد شرکت کننده با تغییری مخالفت شدید داشته باشند،دلیلی نداره که تصور کنیم این تغییر شرایط رو بهتر میکنه،چرا که اگر تغییری در جهت بهبود باشه قاعدتا افراد از اون استقبال خواهند کرد و سود و زیان تغییرات فقط به چشم داوطلبین امتحان خواهد رفت نه برگزار کنندگان،پس دلیلی نداره که برگزار کننده آزمون برای شرکت کنندگان تصمیم گیری کنه و تغییری اعمال کنه که با مخالفتهای… بیشتر
trackback

[…] وزارت بهداشت کردند. پیشتر یک بار به مقایسه سیستم آزمون دستیاری در ایران و آمریکا پرداخته ایم و قصد نداریم در این نوشته به درستی و یا غلط […]

trackback

[…] وزارت بهداشت کردند. پیشتر یک بار به مقایسه سیستم آزمون دستیاری در ایران و آمریکا پرداخته ایم و قصد نداریم در این نوشته به درستی و یا غلط […]

trackback

[…] وزارت بهداشت کردند. پیشتر یک بار به مقایسه سیستم آزمون دستیاری در ایران و آمریکا پرداخته ایم و قصد نداریم در این نوشته به درستی و یا غلط […]

trackback

[…] وزارت بهداشت کردند. پیشتر یک بار به مقایسه سیستم آزمون دستیاری در ایران و آمریکا پرداخته ایم و قصد نداریم در این نوشته به درستی و یا غلط […]

wpDiscuz
Powered by Themes24x7