یادداشت

۸ نکته درباره حاشیه های پزشکی درگذشت استاد کیارستمی

image

یادداشتی از دکتر حمید نمازی، منتشر شده در روزنامه سپید

درگذشت عباس کیارستمی ، کارگردان شهیر و دوران ساز ایرانی، ابهامات بسیاری در باره ی نحوه ی معالجه ی او و خطاهای احتمالی در مسیر درمان را درافکنده است. به نظر می رسد بیش از آنکه جبهه گیری طبیبان در این میان به کار آید، پاسخی معقول و قانع کننده ، موجب صیانت از حرمت طبابت خواهد شد. چند نکته ی اخلاقی و حرفه ای بدین جهت باید لحاظ شود:

یکم. فرق بسیار است میان عارضه ی پزشکی با خطای پزشکی. مراد از عارضه ی پزشکی انتظار زیاد یا کمی است که از اتفاقات ناگوار در مسیر بیماری داریم. عفونت بیمارستانی ( به شرط رعایت همه ی ملاحظات بهداشت و درمان) عارضه ای ناگوار است که گاه در مراکز درمانی رخ می دهد و دیوار درمان را سر طبیب آوار می کند. خطای پزشکی اما ناشی از نقص یا عدم تبحر در کار پزشک یا سیستم بیمارستان یا حتی حوزه ی کلان سلامت همچون دارو یا بیمه است .تشخیص خطای پزشکی ، امری تخصصی است و به چنگ قضاوت های عمومی نمی آید. بسیاری از آنچه مردمان عارضه ی پزشکی فرض می کنند ، خطای پزشکی است و بالعکس!

دوم. خطای محرزی که فارغ از بررسی های تخصصی در این میان اتفاق افتاده است و کمتر کسی به آن توجه می کند دست کم گرفتن گفتگو با بیمار است. پزشکی در ایران به دلیل معطوف شدن به درمان و البته با لحاظ کثرت بیماران، نگاهی زیست شناختی به بیماری را الویت می دهد و گاه از اموری همچون گفتگو با بیمار غافل می شود. دانستن چند و چون بیماری به زبانی که او آن را کاملا درک کند حق بیمار است. شاید بزرگترین بحران پزشکی در ایران ، همین ضعف گفت و شنود با بیماران باشد.

سوم. مرغ فرانسوی، غاز ایرانی نیست. اینکه فلان طبیب فرانسوی، عوارض جراحی کیارستمی را به ضرس قاطع خطا فرض کند- حتی اگر خطا باشد- و البته اشاره ای به علت لخته شدن خون کیارستمی در فرانسه که منجر به درگذشتش شد، نکند. کمی از انصاف به دور است.

چهارم. اینکه شخصیت شهیری چون کیارستمی به سفارش این و آن یا حتی تصمیم خودش، به پزشکان متعدد مراجعه می کند و سردرگم درمانش می شود و در نهایت تصمیم می گیرد تا برای پولیپ روده اش، لاپاراسکپی کولون کند، نشان از آن دارد که انجمن ها و حرفه های مختلف در ایران ساز و کاری برای محافظت از سلامت مشاهیر و سرآمدانشان لحاظ نکرده اند. ما وقتی بیمار می شویم گاهی گرفتن بهترین تصمیم دشوارترین امر ممکن می شود. به خاطر دارم زمانی انجمن حکمت و فلسفه ، فیلسوفانش را از حیث سلامت پایش می کرد تا کسی را ناگاه از دست ندهد. لزوم جدی گرفتن پزشک خانواده- به شرط اینکه پروای مدام بیماران معطوف به خود را داشته باشد- نه فقط برای معاریف، که برای همگان، به همین جهت احساس می شود.

پنجم. مسوولیت پذیری در ایران به مراتب بهتر از پاسخگویی است. ناتوانی در پاسخ گویی و جواب های کلیشه ای، گاه همان مسئولیت پذیری را ضایع می کند. حرفه ها زمانی مخدوش می شوند که مسئولیت پذیری حرفه مندان ، قربانی ناتوانی در پاسخگویی- در اینجا به معنای توان توضیح دادن و گفتگو با بیمار – می شود

ششم. پرهیز از قضاوت عجولانه در اعلان و ابراز خطای پزشکی، راز خدمت رسانی بهتر به سلامت مردمان است. با تعمیم شتابزده ، که پزشکان ، همه پول پرست یا مسئولیت گریز یا سر به هوا و خطاکارند ، نتیجه ای جز خدشه به اعتماد همین مردمی که روز و شب در همین دیار،به هوای درمان، زیر و زار بیمارستان های دولتی یا خصوصی اند حاصل نخواهد شد. خیل عظیم طبیانی که بی مزد و منت در اکناف این مملکت به اسم طرح و … طرحی نو در سلامت مردم افکنده اند، با این رویکردها توانمندتر نخواهند شد.

هفتم. اگر نتیجه ی بررسی های تخصصی نشان دهد که خطا و اهمالی چه در مورد شخص گرانمایه ای چون کیارستمی و چه در مورد هر شهروند دیگر صورت گرفته است، اعلام و اعلان آن و جبران خطای گذشته باید فوری ترین اقدام باشد. تاخیر و لاپوشانی ، بیش از هر چیز ، گنج اعتماد مردم به طبیبان را خرج و حرفه ی پزشکی را خدشه دار خواهد کرد

هشتم. حوزه ی سلامت باید در برملا کردن خطای خویش از رسانه ها پیشی بگیرد. وقتی رسانه های غیر تخصصی پیش می افتند و از ظن خود طشت رسوایی کادر درمان را از بام اعتماد عمومی می اندازند، صدای خدمت شنیده نخواهد شد. درنگ کنیم خودافشاگری، رمز بقای اعتماد حرفه ای ست.

درباره نویسنده

میز خبر صدای پزشکان

نظری ندارید؟ صدای پزشکان متعهد به انتشار پیام های شما تا حد امکان است اما کلمات با بار توهین، انتشار نمی یابد

Powered by Themes24x7